AI in de zorg

Verslag

Ann de Jong, moderator op deze avond, is benieuwd naar de mogelijkheden van AI in de zorg en stelt Mirjam Plantinga voor aan de bezoekers. Plantinga is universitair hoofddocent in de UMCG Groningen en doet onderzoek naar data gestuurde innovatie in de zorg. 

Zij vraagt eerst aan de bezoekers wie gebruik maakt van AI. Waar denk je dan aan: Bij zorgrobots gaan veel handen de lucht in, sciencefiction wordt minder herkend als AI en bij het ChatGPT gaan weer veel handen in de lucht. Volgens Mirjam Plantinga gebruikt iedereen het al, maar niet altijd bewust.                                    Denk maar eens aan Netflix, Facebook of de AH bonusapp, die nauwkeurig registreert welke boodschappen je koopt en kan voorspellen wanneer je wc papier bijna op is! We krijgen allemaal verschillende informatie en die wordt steeds persoonlijker. 

Wat is AI? 

Plantinga legt eerst nog maar eens uit wat AI is. "Wij noemen het gekscherend ook wel afnemende intelligentie".  Het vakgebied bestaat al sinds 1956, maar de toegenomen rekenkracht van computers en de groeiende berg data hebben het vakgebied recent een enorme boost gegeven. Wat is de definitie van AI: het is een verzamelnaam voor algoritmes en methoden, die taken uitvoeren waarvan werd gedacht dat het alleen voor menselijke intelligentie was weggelegd. AI is machine leren van een grote hoeveelheid data. AI snapt de data niet, omdat data niet over menselijke intelligentie beschikken. Bijvoorbeeld bij de vraag: " Is het een wolf of een husky"? antwoordt AI anders, bij sneeuw op de achtergrond geeft AI bij een foto van een wolf in de sneeuw als antwoord een husky. 

ChatGPT is gebaseerd op het principe van neurale netwerken en wordt getraind met veel data. Mensen leggen de betekenis van data uit aan de machine. Veel data worden zonder toestemming gebruikt en het is lastig om persoonlijke informatie te laten verwijderen. Josef Weisenbaum, de ontwikkelaar van de 1e chatbot verwoordt het prachtig: "Het gevaar is niet dat de machine steeds meer op mensen gaat lijken, maar dat mensen steeds meer als machines gaan denken". Mirjam Plantinga adviseert om alert te blijven en bij twijfel altijd checken of de informatie klopt.

AI in de zorg

Zorg is mensenwerk. Volgens Mirjam Plantinga biedt AI veel kansen in de zorg, maar er zijn ook risico's. Data zijn niet altijd representatief voor medisch onderzoek, vaak is het gebaseerd op het mannelijk lichaam. De uitdaging bij dataverzameling is volgens Plantinga, de bias in de data. Dan gaat het om bestaande verschillen en vooroordelen. Transparantie is het sleutelwoord. Het gebruik van data in de zorg moet op een verantwoordde en transparante manier. Hoe borg je zorgprincipes? Voor het stellen van diagnoses is regelgeving belangrijk. Je kunt niet met een computer afspreken! Ook in de zorg lijken de mogelijkheden van AI eindeloos. Betere adviezen bij de behandeling van botbreuken, analyses van longfoto’s of gespreksverslagen maken. Maar obstakels en zorgen zijn er ook. De afhankelijkheid van de Amerikaanse software, de strenge Europese regelgeving, de zorgen over de kwaliteit van de gebruikte data. Het UMCG wil dat hun data in een eigen omgeving blijven en dat privacy gewaarborgd is. “AI begrijpt de data niet”, aldus Plantinga. En dan nog de ethische dilemma’s. Willen wij dat een AI-model beslist over het voortzetten van een behandeling van een te vroeg geboren baby? Er kan heel erg veel, maar praktische bezwaren, regelgeving en ethische dilemma’s staan een daadwerkelijke invoering van AI in de zorg voorlopig nog in de weg. 

Er worden veel vragen gesteld. Het vergelijken van longfoto's kan AI sneller, maar AI spoort ook kleine dingen op niet medisch relevant zijn. De arts/specialist blijft altijd verantwoordelijk bij het stellen van diagnoses en communiceert met de patiënt. En bij kwaliteit van leven kan AI door middel van een model behandelingen voorstellen. De keuze van de patiënt is leidend. Bestaande modellen worden voor de zorg speciaal getraind, maar het is nog niet goed genoeg. Een account aanmaken blijkt lastig, volgens een bezoeker. Mirjam Plantinga erkent dit, er moet meer aandacht zijn om het eenvoudiger te maken. 

De toepassing van AI in de zorg is voorlopig nog toekomstmuziek. Dat is de boodschap die de bezoekers meenemen van de lezing van Dr. Mirjam Plantinga. 

Foto's